WYSTAWA „CZŁOWIEK RODZI SIĘ I ŻYJE WOLNYM. STRAJKI W POLSCE W 1980 R. – POWSTANIE SOLIDARNOŚCI” W MUZEUM HUTNICTWA
Na placu przed Muzeum Hutnictwa w Chorzowie od 11 września można oglądać wystawę plenerową Instytutu Dzidzictwa Solidarności, poświęconą przełomowym wydarzeniom z 1980 roku, w których kluczową rolę odegrali hutnicy.
11 września 1980 roku w Dąbrowie Górniczej podpisano Porozumienie Dąbrowskie – ostatnie z czterech głównych porozumień społecznych kończących falę sierpniowych strajków w PRL. Było ono bezpośrednim następstwem protestu załogi Huty Katowice, stanowiącego śląsko-zagłębiowską odpowiedź na rozpoczętą przez robotników Wybrzeża walkę o wolność, godne płace, wolność słowa oraz o utworzenie niezależnych związków zawodowych.
W nocy z 28 na 29 sierpnia wybuchły protesty i zawiązały się komitety strajkowe. W Hucie Katowice komitetowi początkowo przewodził Marek Fabry, a następnie funkcję tę przejął Andrzej Rozpłochowski. Przyłączenie się tak gigantycznego zakładu przemysłowego do protestu sprawiło, że władze komunistyczne ugięły się pod społecznym naciskiem, a postulaty z Pomorza stały się sprawą ogólnonarodową.
Porozumienie Dąbrowskie nie tylko przeniosło ustalenia z Gdańska na grunt Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, ale miało też znacznie szerszy wymiar – doprecyzowywało i gwarantowało możliwość tworzenia struktur niezależnych związków zawodowych w całym kraju.
50-LECIE HUTY KATOWICE
Huta Katowice, której załoga odegrała kluczową rolę w tamtych wydarzeniach, obchodzi w tym roku wyjątkowy jubileusz. W 2026 roku przypada 50. rocznica rozpoczęcia działalności Huty Katowice. Prace budowlane ruszyły w 1972 roku, a 14 grudnia 1976 roku miał miejsce pierwszy spust surówki. Lokalizacja zakładu na terenie Dąbrowy Górniczej wynikała z dogodnego dostępu do surowców oraz rozbudowanej sieci transportu kolejowego. Skala i rozmach inwestycji posiadały również wymiar propagandowy – Huta miała stanowić symbol nowoczesności oraz potęgi polskiego przemysłu ciężkiego. Dziś Huta Katowice to ArcelorMittal Poland w Dąbrowie Górniczej i jest jednym z niewielu zakładów na świecie produkujących szyny o długości 120 metrów.
Wystawa prezentowana jest na placu przed wejściem do budynku Muzeum Hutnictwa i będzie dostępna do 5 listopada 2026 roku.
